ezgif.com gif maker 2022 06 21T155816.017 | آموزشگاه موسیقی چند مضراب

ساز نی

 

 ساز نی، سازی است متشکل از یک لوله استوانه ای از جنس نی که سرتاسر طول آن از هفت بند و شش گره تشکیل شده است (بدین دلیل این ساز را نی هفت بند نیز می گویند). ساز نی به قطرهای متفاوت از ۵/۱ تا ۳ سانتیمتر و طولهای گوناگون حدود ۳۰ تا ۷۰ سانتیمتر ساخته شده، در تمام آن ها، روی لوله کمی در قسمت پایین ۵ سوراخ در طرف جلو و یک سوراخ در قسمت عقب قرار گرفته و در یک یا دو انتهای نی روکشی برنجی با طولی کوتاه لوله نئی را پوشانده است، لبه لوله در قسمت دهانی آن قدر تیز است که من تواند لای دندانها قرار گیرد.

ساز نی از انواع سازهای بی زبانه است. هوا از طریق نفس نوازنده از انتهای بالائی به داخل فرستاده شده و قسمت اعظم آن از نزدیکترین سوراخ باز خارج می شود. بنابراین باز و بسته شدن سوراخ ها توسط انگشتان هر دو دست نوازنده، طول هوای مرتعش و طول موج ارتعاش را زیاد و کم کرده و در نتیجه صوت، زیر و بم می شود. این ساز را نمی توان کوک کرد. یعنی کوک آن را چنان که در سازهای زهی با پیچاندن گوشی ها میسر است نمی توان تغییر داد. به این نسبت نمی توان آنرا با ساز دیگر منطبق کرد و از اینرو معمولاً در نقش تکنوار ظاهر می شود. نی از دسته سازهای محلی است و تقریباً در تمام نقاط ایران رایج است. نوازندگان محلی با ابتکاری سنتی تا اندازه ای از قطع شدن صدای ساز، زمان تازه کردن نفس جلوگیری می کنند.

 

ساز نی از جمله سازهای بی زبانه است

 

تاریخچه ساز نی

 

ساز نی یکی از قدیمی ترین سازهای بشر است که از گیاه نی ساخته می شود و نامش هم برگرفته از همین گیاه است. این ساز در سراسر دنیا به شکل ها و اندازه های مختلف کاربرد دارد و به اسم های مختلفی شناخته می شود. در ایران نمونه بسیار متنوعی از این ساز در نواحی مختلف وجود دارد و با اسم هایی مانند نی، نی لبک، شمشال، توی کیک، نی لبی، له له و غیره شناخته می شوند. در کل شیوه نی نوازی به ۲ گونه نایب اسدالله و حسن کسایی انجام می شود ولی حسن کسایی تحول اصلی را در نی به وجود آورد و اصولا وی را باید مبدع نی هفت بند نام نهاد. از اساتید نی نواز میتوان به حسن کسایی، محمد موسوی، حسن ناهید و محمد علی کیانی نژاد، حسین عمومی، جمشید عندلیبی و… اشاره کرد.

 

انواع ساز نی

 

۱ساز نی کوتاه:

 

ساز نی کوتاه سازیست که زمان اجرای آهنگ های محلی از آن بهره می برند. قطر این ساز نسبت به باقی نی ها بیشتر است. نوازنده با استفاده از دورگه کردن صدا، توسط این ساز صدای بم تولید می کند.

 

۲ساز نی بلند:

 

این ساز نی، بلندترین گونه ی ساز میباشد و طول بلندی آن به ۷۰ تا ۸۰ سانتیمتر می رسد. صدای این ساز بسیار سوزناک و بم است. نام دیگر این مدل نای خرک میباشد و تعداد سوراخ های آن ۵ تا است. این ساز بلند در بین مردم مناطق جنوب ایران و ترکمن ها و مناطق خراسان محبوب و مرسوم است.

 

ساز نی قدیمی ترین ساز بشر است که از گیاه نی ساخته می شود

 

۳ساز نی هفت بند:

 

ساز نی هفت بند دارای ۵ سوراخ است که ۴ تا روی آن و یکی در پشت آن قرار دارد. این ساز دارای ۷ بند و ۶ گره است و احتمالا علت نام گذاری آن به نام  “هفت بند” نیز همین باشد. البته بطور کلی عدد هفت بین ایرانیان عدد مقدسی بوده است. این نوع نی را معمولاً با دندان می نوازند به اینصورت که سر آنرا بین دندان ها قرار داده و هوا را بدون واسطه به داخل آن می دمند. نی هفت بند دارای ۴ منطقه صوتی بم، اوج، غیث و ذیل است.

 

نوازندگی ساز نی بعلت سخت بودن نواختن و نمایشی نبودن اکول، مهجور مانده

 

۴دوزله:

 

دوزله از اتصال دو لوله ی مسی یا از جنس نی ساخته شده است. هر یک از این لوله ها بطور مستقل عمل می کنند و سوراخ های روی آن ها دقیقا در کنار هم قرار گرفته اند. این ساز نی در بین عشایر ایران رواج بیشتری دارد و نی نوازی با آن صورت می گیرد.

 

۵قره نی:

 

قره نی در گروه سازهای بادی تک زبانه ای قرار دارد. از ترکیب دو کلمه ترکی به نام قره (سیاه) و کلمه نی فارسی ایجاد شده (نی سیاه) و در کشورهای دیگر با نام کلارینت شناخته می شود. در واقع قره نی نوعی از کلارینت است که توانایی تولید فاصله های موسیقی شرقی (ربع پرده) را دارد. در موقع نواختن، این نوع ساز نی کاملاً در دهان و مابین دندانها قرار می گیرد. جنس آن از چوب، آبنوس یا فلز است.

 

Adminمشاهده نوشته ها

Avatar for admin

مدیر سایت

بدون دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.